Wanneer van de douanewetgeving alles aan de kerstboom mag

Kerst als handelswaar

Kerst is al lang niet meer uitsluitend een Christelijk religieus feest. Het is een commercieel seizoen, een logistieke operatie, een wereldwijd handelsmoment. Containers vol kerstdecoratie komen maanden eerder binnen, worden opgeslagen, doorverkocht en herverpakt, vaak zonder dat er ook maar één kerstman, rendier of ster op te zien is.

Juist daardoor vervaagde in de douanepraktijk jarenlang de grens:

• Is iets een kerstartikel omdat het zo heet?
• Of omdat het zo voelt?
• Of omdat het in de maand december wordt verkocht?

Het douanerecht heeft daar een uitgesproken nuchter antwoord op.

De Gecombineerde Nomenclatuur: nuchter tussen de kerstballen

De Gecombineerde Nomenclatuur (GN) bepaalt onder welke tariefpost een product valt en welk invoerrecht bij invoer in de EU geldt. Daarbij zijn niet alleen de posten en sub-posten relevant, maar ook de aantekeningen die bij de hoofdstukken horen.

Voor kerstartikelen gaat het om GN-post 9505 van Afdeling XX, Hoofdstuk 95, die luidt:

“9505 – Feestartikelen, carnavalsartikelen en andere ontspanningsartikelen, benodigdheden voor het goochelen en fop- en schertsartikelen daaronder begrepen”

Binnen deze post valt onder meer de sub-post 9505 10:

“9505 10 – kerstfeestartikelen”

Deze bewoordingen zijn bewust breed geformuleerd. Ze geven geen uitputtende opsomming, maar vormen het vertrekpunt. De nadere afbakening volgt — zoals zo vaak — uit de aantekeningen.

Die aantekeningen zijn geen voetnoten. Ze zijn juridisch bindend. Algemene indelingsregel 1 bepaalt immers: “[…] voor de indeling zijn wettelijk bepalend de bewoordingen van de posten en de aantekeningen op de afdelingen of op de hoofdstukken en – voor zover dit niet in strijd is met de bewoordingen van bedoelde posten en aantekeningen – de navolgende regels.”

Bij kerstfeestartikelen van 9505 10 hoort – als geen tariefpreferenties van toepassing zijn – een douanerecht van 0% als zij van glas zijn gemaakt en een douanerecht van 2,7% als zij van andere stoffen zijn gemaakt. Een nultarief c.q. een laag invoerrecht is uiteraard aantrekkelijk.

Wat de Commissie in 2022 verduidelijkte

Met Uitvoeringsverordening (EU) 2022/1638 heeft de Europese Commissie een aanvullende aantekening bij GN-hoofdstuk 95 aangepast, specifiek voor kerstboomversiering die onder sub-post 9505 10 kan vallen. Over de interpretatie van de formulering van de laatste zin van de aanvullende aantekening zoals die tot dan toe gold, liepen de meningen uiteen. De Commissie overweegt dan ook dat in het belang van de rechtszekerheid moet worden verduidelijkt dat decoratieve artikelen voor kerstbomen wat het thema betreft geen verband hoeven te houden met het kerstfeest, maar dat zij alleen een ontwerp moeten hebben dat ze herkenbaar maakt als decoratieve artikelen voor kerstbomen.

Sindsdien luidt de kern van de aanvullende aantekening 1, punt b):

“decoratieve artikelen voor kerstbomen.

Deze artikelen zijn ontworpen om in een kerstboom te hangen (lichte, doorgaans uit niet-duurzame materialen vervaardigde kerstboomversiering).”

Daarbij is dus niet meer vereist een kerstthema, een religieuze afbeelding of een traditionele kerstbalvorm.

Een ornament hoeft dus geen kerstbal meer te zijn om juridisch als kerstboomversiering te gelden. Dat past naadloos bij het straatbeeld van nu.

Juridische nuchterheid in een creatieve kerstwereld

Waar winkels steeds creatiever worden, blijft het douanerecht consequent.
Het kijkt niet naar marketing, sfeer, emotie of de vraag of iets gevoelsmatig bij kerst hoort.

Het kijkt naar ontwerp, functie, objectieve kenmerken, zoals gewicht.

Is een artikel ontworpen om in een kerstboom te hangen? Dan valt het, mits verder passend, onder post 9505, sub-post 9505 10 GN. Ook als het lila is, ook als niemand meteen een associatie met kerst heeft.

Juist doordat het douanerecht loskomt van symboliek, blijft er ruimte voor wat kerst voor mensen persoonlijk betekent. De wet hoeft geen oordeel te vellen over de inhoud van het feest. Zij laat dat over aan de gebruiker, de winkel, het gezin, de boom.

Of je kerst viert als religieuze herdenking, cultureel ritueel, familietraditie of gewoon als moment van licht in de donkere maanden, de kerstboom blijft een plek waar betekenis wordt opgehangen letterlijk en figuurlijk.

Tot slot

Uitvoeringsverordening 2022/1638 is geen grote hervorming. Het is een kleine, technische precisering. Maar wel een die perfect past bij de moderne tijd waarin kerst steeds veelzijdiger wordt, en waarin het recht nuchter meebeweegt zonder de magie weg te nemen.

Over de praktijk Douane, Handel en Logistiek van Ploum

Ploum beschikt over een gespecialiseerde praktijk Douane, Handel en Logistiek die ondernemingen bijstaat bij complexe vraagstukken op het gebied van het douanerecht en het internationale handelsverkeer. Het team adviseert en procedeert onder meer over tariefindeling, douanewaarde, oorsprong, vergunningen, sanctierecht en handhaving door de douane, evenals over productregelgeving en transportrecht. Daarnaast begeleidt Ploum cliënten bij bezwaar- en beroepsprocedures tegen douanebeschikkingen en bij strategische vraagstukken rondom compliance en risicobeheersing binnen internationale handelsketens.

Voor vragen naar aanleiding van deze blog kunt u contact opnemen met Jikke Biermasz of Arjan Wolkers.