Wijzigingen Arbeidsomstandighedenwet: nieuwe rechten en plichten voor werknemers en de bedrijfsarts
Per 1 juli 2017 wijzigt de
Arbeidsomstandighedenwet. Zo wordt onder meer een basiscontract met arbodienstverleners verplicht gesteld en worden werkgevers en werknemers meer betrokken bij de arbeidsomstandigheden. Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in de praktijk?
Doelstelling
De doelstelling van de nieuwe Arbeidsomstandighedenwet is het oplossen van een aantal knelpunten die in de praktijk werden ervaren. Zo krijgen werknemers meer rechten en wordt de nadruk gelegd op preventie, zodat verzuim en uitval kunnen worden voorkomen. Ook hoopt de regering met deze wet de professionaliteit van bedrijfsartsen en arbodiensten te stimuleren.
Bedrijfsarts/arbodienst
Bedrijfsartsen en arbodiensten krijgen een aantal nieuwe rechten en verplichtingen.
- Ten eerste wordt de adviserende rol van de bedrijfsarts bij de re-integratie van een zieke werknemer benadrukt. De bedrijfsarts geeft slechts advies; werkgever en werknemer zijn vervolgens zelf verantwoordelijk voor de re-integratie en het opstellen van een plan van aanpak.
- De bedrijfsarts dient een open spreekuur te houden, waar werknemers terecht kunnen met vragen over hun gezondheid in relatie tot het werk. Dit kan ook als zij niet ziek zijn. Belangrijk is dat er geen onnodige drempels mogen worden opgeworpen voor de werknemer die dit spreekuur wil bezoeken. Hij hoeft bijvoorbeeld geen toestemming te vragen aan zijn werkgever en zijn werkgever hoeft ook niet op de hoogte te worden gebracht van het bezoek of het advies van de bedrijfsarts.
- De bedrijfsarts gaat zich meer richten op preventieve maatregelen. Hij adviseert de werkgever hierover en mag in dat kader ook iedere werkplek binnen de onderneming bezoeken.
- Een werknemer mag, als hij het niet eens is met het advies van de bedrijfsarts, een second opinion aanvragen bij een andere bedrijfsarts of arbodienst. Deze andere bedrijfsarts dient hier in principe mee akkoord te gaan, tenzij er geen enkele redelijke grond is voor de second opinion.
- De bedrijfsarts wordt verplicht om beroepsziekten te melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Als in 2020 blijkt dat deze verplichting niet wordt nageleefd, kunnen bestuurlijke boetes worden ingevoerd.
- De bedrijfsarts dient een adequate klachtenregeling te hebben. Hierbij dient zoveel mogelijk te worden aangesloten bij bestaande klachtenprocedures zoals die van gecertificeerde arbodiensten.
- Als laatste, dient de bedrijfsarts nauw samen te werken met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, de preventiemedewerker en andere belanghebbende werknemers.
Basiscontracten
Bovenstaande rechten en plichten dienen verplicht te worden vastgelegd in basiscontracten met de bedrijfsarts of arbodienst. De Inspectie SZW zal gaan controleren of deze contracten aanwezig zijn en kan eisen dat de wet wordt nageleefd. Ook bestaat de mogelijkheid om boetes op te leggen. Bestaande contracten mogen vanaf 1 juli 2017 nog een jaar blijven bestaan indien zij niet volledig voldoen aan de nieuwe eisen; daarna moeten zij volledig voldoen aan de nieuwe Arbeidsomstandighedenwet.
Medezeggenschap
Voorts is nog van belang dat de ondernemingsraad ook uitgebreider wordt betrokken bij het arbeidsomstandighedenbeleid binnen de onderneming. De ondernemingsraad heeft reeds een instemmingsrecht over het takenpakket van de preventiemedewerker. Vanaf 1 juli 2017 dient ook instemming te worden gevraagd over de aanstelling van de preventiemedewerker en zijn positie.
Conclusie
De wijzigingen treden naar verwachting in op 1 juli 2017. Werkgevers doen er dan ook goed aan om alvast een blik te werpen op hun bestaande contract met de arbodienstverlener om te zien of aanpassingen nodig zijn, en hun werknemers en ondernemingsraad tijdig te informeren over de nieuwe rechten.
Vragen over dit onderwerp? Neem dan contact op met de sectie
Arbeidsverhoudingen en Medezeggenschap.
Dit artikel is geschreven door Michelle Westhoeve en Dorien van Straten.
