EUDR uitgesteld en vereenvoudigd: wat Verordening (EU) 2025/2650 écht verandert

Het tijdstip van de publicatie van de wijziging en het uitstel was, voor wie oog heeft voor symboliek, niet zonder ironie. Op de dag vóór kerstavond – traditioneel het moment waarop in miljoenen Europese huiskamers een gekapte kerstboom wordt opgetuigd – werd een verordening gepubliceerd die de toepassing van het EU-ontbossingskader uitstelt en vereenvoudigt. Daarmee werd het uitstel geformaliseerd op het symbolische hoogtepunt van Europa’s grootste, sociaal geaccepteerde jaarlijkse ontbossingsritueel.

De boodschap voor het bedrijfsleven is tweedelig:

• ondernemingen krijgen meer tijd, en
• voor bepaalde partijen in de keten worden de administratieve verplichtingen aanzienlijk verlicht.

De fundamentele doelstelling blijft echter ongewijzigd: producten die verband houden met ontbossing en bosdegradatie mogen niet op de EU-markt worden gebracht of worden uitgevoerd.

Uitstel van de inwerkingtreding

De EUDR is niet langer van toepassing per 30 december 2025, maar:

• met ingang van 30 december 2026 voor middelgrote en grote marktdeelnemers en handelaren;
• met in gang van 30 juni 2027 voor marktdeelnemers die zich uiterlijk op 31 december 2024 hebben gevestigd als natuurlijke persoon of als micro- of kleine onderneming in de zin van artikel 3, lid 1, respectievelijk lid 2, eerste alinea, van Richtlijn 2013/34/EU, ongeacht hun rechtsvorm.

Dit uitstel is bedoeld om ondernemingen, lidstaten en derde landen in staat te stellen hun systemen, processen en IT-infrastructuur aan te passen. Tegelijkertijd moet deze periode worden gebruikt om het centrale Europese informatiesysteem robuuster te maken.

Het uitstel betekent echter geen inhoudelijke afzwakking van de EUDR-doelstellingen. De verplichtingen schuiven op, maar zijn niet van de baan.

Beperking van de productscope: bepaalde gedrukte producten geschrapt uit het toepassingsbereik

Een relatief kleine, maar concrete wijziging betreft de reikwijdte van bijlage I bij de EUDR. Bepaalde gedrukte producten (hoofdstuk 49 van de Gecombineerde Nomenclatuur) zijn uit de scope verwijderd. Dit betreft artikelen van uitgeverijen, van de pers of van een andere grafische industrie, geschreven of getypte teksten en plannen, van papier, dus onder meer boeken, kranten en andere papieren drukindustrieproducten.

Voor alle andere relevante grondstoffen (runderen, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja en hout) en hun afgeleide producten blijft de EUDR onverkort gelden. De schrapping van relevante producten “ex 49” van de relevante grondstof hout uit bijlage I bij de EUDR wordt in de overwegingen niet afzonderlijk gemotiveerd. Zij past evenwel in de bredere vereenvoudigingsdoelstelling van de wetgever, die toezicht en rapportage wil concentreren op producten met daadwerkelijke ontbossingsrelevantie en administratieve lasten wil verminderen waar het ontbossingsrisico beperkt is.

Nieuwe ketenstructuur: downstreammarktdeelnemers

Van “alles en iedereen” naar een gelaagde keten

De oorspronkelijke EUDR werd bekritiseerd omdat zij de indruk wekte dat ieder bedrijf in de keten opnieuw volledige due diligence zou moeten uitvoeren. Verordening 2025/2650 corrigeert dit door een expliciet onderscheid te maken tussen:

• (primaire) marktdeelnemers (first placement on the EU market),
• downstreammarktdeelnemers, en
• handelaren.

Nieuw is vooral de categorie downstreammarktdeelnemers: partijen die producten op de markt brengen of uitvoeren die zijn vervaardigd met gebruikmaking van relevante producten die al onder een due diligence-verklaring of vereenvoudigde aangifte op de EU-markt zijn gebracht.

Slechts één “eerste downstream” met volledige traceerbaarheid

Een cruciale vereenvoudiging is dat alleen de eerste downstreammarktdeelnemer (of eerste downstreamhandelaar) verplicht is om:

• de referentienummers van due diligence-verklaringen, of
• de aangifte-identificatienummers van vereenvoudigde aangiften

te verzamelen en te bewaren.

Downstreamactoren verderop in de keten zijn daarvan vrijgesteld. Zij hoeven geen referentienummers te verzamelen en hoeven geen due diligence-verklaring in te dienen. Dit voorkomt een cumulatie van administratieve lasten.

Niet-kmo downstreammarktdeelnemers en niet-kmo handelaren moeten zich wel registreren in het centrale EUDR-informatiesysteem.

Verplichtingen van downstreammarktdeelnemers en handelaren

Hoewel downstreammarktdeelnemers geen due diligence hoeven uit te voeren, zijn zij niet “vrijgesteld” van verplichtingen. Zij moeten:

• gegevens verzamelen over hun leveranciers en afnemers;
• referentienummers of aangifte-ID’s bewaren (alleen als hun leverancier een marktdeelnemer is);
• deze informatie vijf jaar bewaren;
• bevoegde autoriteiten informeren bij signalen van mogelijke non-conformiteit.

Concrete aanwijzingen

De gewijzigde EUDR maakt onderscheid tussen:

• concrete aanwijzingen (met voldoende redenen onderbouwde claims op basis van objectieve en verifieerbare informatie betreffende non-conformiteit), en
• andere relevante informatie.

Bij concrete aanwijzingen gelden zwaardere verplichtingen voor niet-kmo downstreammarktdeelnemers en handelaren: zij moeten verifiëren dat due diligence is uitgevoerd en mogen het product alleen op de markt brengen als het risico verwaarloosbaar blijkt. In andere gevallen volstaat het informeren van de bevoegde autoriteiten.

Vereenvoudigd regime voor micro- en kleine primaire marktdeelnemers

Een belangrijke wijziging betreft de introductie van de categorie primaire micro- of kleine marktdeelnemers, gedefinieerd in het ingevoegde artikel 2, punt 15 bis van de EUDR.

Voor deze groep geldt een sterk vereenvoudigd regime:

• geen volledige due diligence-verklaring per product;
• slechts een eenmalige vereenvoudigde aangifte in het informatiesysteem;
• toekenning van een aangifte-identificatienummer;
• mogelijkheid om geolocatie te vervangen door een postadres;
• vrijstelling indien gelijkwaardige gegevens al beschikbaar zijn in bestaande systemen.

Toezicht, controles en sancties: kern blijft overeind

De controle-architectuur blijft stevig. Lidstaten moeten jaarlijkse controles uitvoeren op basis van risicoprofielen (3% standaard, 9% hoog risico, 1% laag risico). Sancties kunnen oplopen tot ten minste 4% van de totale EU-jaaromzet.

Vereenvoudigingsevaluatie in 2026

De Commissie moet uiterlijk op 30 april 2026 een vereenvoudigingsreview uitvoeren. Dit betekent dat de EUDR ook na deze wijziging nog niet in beton is gegoten.

Praktisch aandachtspunt: de overgangsperiode 2026–2027

Een open vraag blijft hoe downstreammarktdeelnemers moeten omgaan met de periode van 30 december 2026 tot 30 juni 2027, waarin de EUDR al geldt voor downstreamactoren maar nog niet voor micro- en kleine primaire marktdeelnemers. Nadere verduidelijking ligt hier voor de hand.

Conclusie

Verordening (EU) 2025/2650 brengt verlichting, maar geen vrijblijvendheid. De kern blijft: ontbossingsvrije producten zijn een harde markttoegangseis. Het extra jaar moet worden benut om compliance-systemen robuust én flexibel in te richten, met oog voor verdere wijzigingen na april 2026.

Wie deze periode uitsluitend als uitstel beschouwt en verdere voorbereiding laat liggen, loopt het risico dat de aangekondigde vereenvoudiging op korte termijn omslaat in een complexe en tijdkritische implementatie.

Over Ploums praktijkgroep Douane, Handel & Logistiek

Ploums praktijkgroep Douane, Handel & Logistiek adviseert en procedeert over alle aspecten van internationale handel en logistiek. Het team heeft diepgaande expertise in het EU douanerecht, internationale handelsrecht, productregelgeving en logistieke vraagstukken, en begeleidt ondernemingen zowel bij strategische compliance vraagstukken als in bestuursrechtelijke en civiele procedures tegen toezichthouders en andere partijen in de handels- en logistieke ketens.

Voor vragen over de EUDR en de gevolgen daarvan voor uw organisatie kunt u contact opnemen met Jikke Biermasz, Marijn van Tuijl en/of Michael Hajdasinski. Zij denken graag met u mee over de juridische en praktische impact van de EUDR voor uw bedrijf en binnen uw toeleveringsketen.