Wet Auteurscontractenrecht: meer bescherming voor de maker
Afgelopen juli is de Wet auteurscontractenrecht in werking getreden. Deze wet wijzigt in een aantal opzichten de contractuele positie van de maker ten opzichte van de exploitant. De wijzigingen zijn dwingendrechtelijk, waardoor hiervan niet kan worden afgeweken.
De nieuwe wet geldt alleen voor natuurlijke personen. Rechtspersonen en fictieve makers (zoals werkgevers en opdrachtgevers), conform artikel 7 en 8 Auteurswet, kunnen geen beroep op deze nieuwe regels doen.
De belangrijkste bepalingen uit de wet zijn de als volgt:
- Voor de overdracht als voor het verstrekken van een exclusieve licentie gaat de eis van een akte gelden (net zoals geldt voor de overdracht). Dit betekent dat de verlening van een exclusieve licentie een onderhandse akte vereist zal zijn. De akte moet schriftelijk zijn en voorzien van handtekeningen.
- De maker heeft op grond van de nieuwe wet recht op een billijke vergoeding voor het verlenen van de exploitatiebevoegdheid.
- Voor nieuwe exploitatievormen die ten tijde van het sluiten van de overeenkomst nog niet bekend waren moet de exploitant aan de maker een aanvullende billijke vergoeding voldoen.
- De billijke vergoeding kan worden vastgesteld door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
- De bestsellerbepaling: indien de vergoeding aan de maker ernstig onevenredig is in verhouding tot de opbrengsten die de exploitant ontvangt, bijvoorbeeld in het geval van een bestseller, kan de maker recht hebben op een aanvullende vergoeding.
- Indien de exploitant zijn verplichting tot voldoende exploiteren niet goed nakomt, kan de maker de overeenkomst ontbinden.
- Onredelijk bezwarende bedingen, zoals lange aanspraken op exploitatie van toekomstige werken, kunnen door de maker vernietigd worden.
- De Minister van Veiligheid en Justitie zal een geschillencommissie instellen voor geschillen tussen makers en exploitanten.
- Makers van wetenschappelijke artikelen – waarvoor het onderzoek geheel of gedeeltelijk met Nederlandse publieke middelen is bekostigd – krijgen het recht om de manuscriptversie na verloop van een redelijke termijn via open access beschikbaar te stellen aan het publiek, mits de bron van eerste openbaarmaking daarbij duidelijk wordt vermeld.
- Tot slot is er een nieuwe regeling voor het filmauteurscontractenrecht opgenomen.
Van belang is wel dat bovenstaande nieuwe regels alleen nieuwe contracten, licenties en overdracht gelden. Op de oudere contracten is het nieuwe auteurscontracten recht niet van toepassing. Enkel de ontbindingsbepaling, de mogelijkheid om tussentijds op te zeggen en de mogelijkheid om onredelijk bezwarende bedingen te laten vernietigen gelden wel voor de oude contracten.
Het nieuwe auteurscontractenrecht geeft makers meer bevoegdheden en handvatten (en zo ook meer bescherming) om de samenwerking met exploitanten beter vorm te geven. Voor beide partijen zal echter altijd blijven gelden dat het van belang is en blijft om juridische contracten goed te laten nalopen en advies in te winnen. Het
IE-team van Ploum kan u hierin bij staan.
Indien zich ontwikkelingen zullen voor doen op het gebied van het auteurscontractenrecht dan zullen wij u hierover berichten.
Dit artikel is geschreven door Ady van Nieuwenhuizen.
